SSD NVMe Gen 3 vs Gen 4 ความเร็วต่างกันแค่ไหนในการใช้งานจริง และใครควรซื้อตัวไหน

SSD & อุปกรณ์เก็บข้อมูล21 ก.ย. 2569อ่าน ~8 นาที

CPUWAX เป็นเว็บรวมข้อมูลและเปรียบเทียบอุปกรณ์ไอที เมื่อคุณสั่งซื้อผ่านลิงก์ของเรา เราอาจได้รับค่าแนะนำจากร้านค้าโดยราคาที่คุณจ่ายไม่เปลี่ยน ข้อมูลราคา/สต็อกอัปเดต 22 ก.ย. 2569

SSD NVMe Gen 3 vs Gen 4 ความเร็วต่างกันแค่ไหนในการใช้งานจริง และใครควรซื้อตัวไหน

ตัวเลขบนกล่อง SSD NVMe Gen 4 ดูน่าตื่นเต้น — อ่านเร็วถึง 7,000 MB/s เทียบกับ Gen 3 ที่หยุดอยู่แถว 3,500 MB/s แต่ตัวเลข sequential read พวกนี้วัดในสภาพแล็บที่ไม่มีทางเกิดขึ้นตอนคุณเปิด Chrome สิบแท็บหรือโหลดไฟล์ Excel ขนาดกลาง ความเร็วที่ SSD NVMe ทั้งสองเจนส่งมาให้ซีพียูจริงๆ ขึ้นอยู่กับ workload ที่คุณรัน ไม่ใช่ตัวเลขพีคบนฉลาก

คนที่ลังเลระหว่าง Gen 3 กับ Gen 4 ส่วนใหญ่ไม่ได้ลังเลเรื่องความเร็ว แต่ลังเลเรื่องว่าจ่ายเพิ่มอีกสองสามร้อยถึงพันกว่าบาทแล้วจะรู้สึกต่างจริงไหมตอนนั่งใช้งานทุกวัน — คำตอบขึ้นอยู่กับว่าคุณทำอะไรกับเครื่องนี้

ความเร็วบนกล่องกับความเร็วที่มือสัมผัสได้จริง

Sequential read/write คือตัวเลขที่ผู้ผลิตใช้โฆษณา แต่งานประจำวันของคนส่วนใหญ่ไม่ได้ทำให้ SSD วิ่งแบบนั้นเลย ต้องเข้าใจก่อนว่าตัวเลขไหนส่งผลต่อการใช้งานจริง

Sequential vs Random — ตัวเลขไหนที่คุณรู้สึกได้

Sequential read/write คือความเร็วอ่าน-เขียนไฟล์ขนาดใหญ่แบบต่อเนื่องก้อนเดียว เช่น คัดลอกไฟล์วิดีโอ 50GB จากโฟลเดอร์หนึ่งไปอีกโฟลเดอร์ — นี่คือตัวเลขที่อยู่บนกล่อง 7,000 MB/s ของ Gen 4 กับ 3,500 MB/s ของ Gen 3

Random IOPS ต่างหากที่คุณรู้สึกได้ทุกวัน งานเหล่านี้คือตัวอย่างที่ดึง random read/write ล้วนๆ:

บูตเครื่องและโหลด OS
เปิดโปรแกรม Chrome, Word, Excel
โหลดเกมเข้าแมป
สลับไฟล์งานหลายอันพร้อมกัน

ในแง่ random IOPS ช่องว่างระหว่าง Gen 3 กับ Gen 4 แคบกว่าตัวเลข sequential มาก SSD Gen 3 ที่ดีทำ random read ได้ 700,000-800,000 IOPS ส่วน Gen 4 ระดับกลางอยู่ที่ 1,000,000 IOPS ขึ้นไป — ต่างกันอยู่ แต่ไม่ใช่ต่างกันสองเท่าแบบที่ตัวเลข sequential บนกล่องชี้ให้คิด

Thermal throttling — Gen 4 ร้อนกว่า และนั่นหมายความว่าอะไร

Gen 4 ใช้พลังงานมากกว่า Gen 3 อย่างเห็นได้ชัด และความร้อนที่เพิ่มขึ้นนั้นมีผลโดยตรงต่อความเร็วที่ได้จริง SSD Gen 4 หลายรุ่นที่ไม่มี heatsink จะเริ่ม throttle ลงเมื่อโอนไฟล์ขนาดใหญ่ต่อเนื่องเกินสักพัก — ความเร็วที่ดรอปลงมาอยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกับ Gen 3 มาก

ปัญหาคือข้อเท็จจริงนี้ไม่มีในใบโฆษณา ตัวเลข 7,000 MB/s บนกล่องคือความเร็วพีคในอุณหภูมิห้องแล็บที่ควบคุมไว้ ไม่ใช่ความเร็วที่ได้หลังโอนไฟล์ไปแล้วสิบนาที เมนบอร์ดหลายรุ่นมี heatsink ครอบ M.2 slot มาให้แล้ว — ถ้าเมนบอร์ดของคุณไม่มี และ Gen 4 ที่จะซื้อก็ไม่มี heatsink ในกล่อง นั่นคือจุดที่ต้องคิดก่อนตัดสินใจ

เทียบหน้างานจริงในแต่ละ use case

แทนที่จะเทียบตัวเลข benchmark ลอยๆ ดูกันตรงๆ ว่าในแต่ละสถานการณ์ที่คนใช้คอมทั่วไปเจอ ความต่างระหว่าง Gen 3 กับ Gen 4 ปรากฏให้เห็นหรือไม่

คอมทำงานทั่วไป บราวเซอร์ ออฟฟิศ ประชุมออนไลน์

งานพวกนี้ถูกจำกัดด้วย random IOPS และ latency ไม่ใช่ sequential bandwidth เปิด Chrome สิบแท็บ ต่อ Zoom ประชุม เปิด Excel ไปด้วย — ทุกอย่างนี้คือ random read write ขนาดเล็กๆ กระจายตัวไปทั่ว ไม่ใช่การโอนไฟล์ก้อนใหญ่

ทั้ง Gen 3 และ Gen 4 ที่มี DRAM cache ให้ประสบการณ์ที่แทบแยกไม่ออกในการใช้งานลักษณะนี้ ความต่างที่รู้สึกได้จริงในชีวิตประจำวันอยู่ที่ระดับเสี้ยววินาที ไม่ใช่วินาทีเต็มๆ ที่นั่งรอเห็นชัด ถ้า use case หลักของคุณอยู่ในกลุ่มนี้ เงินที่จ่ายเพิ่มสำหรับ Gen 4 ไม่ได้ซื้อประสบการณ์ที่ต่างออกไป

เกมมิ่ง โหลดแมป ลด stutter

DirectStorage และ GPU decompression คือเทคโนโลยีที่เริ่มเปิดช่องให้ Gen 4 ได้เปรียบในเกมที่รองรับ — แนวคิดคือ GPU โหลดและแตก asset โดยตรงจาก SSD โดยไม่ต้องผ่าน RAM และ CPU ก่อน ซึ่งต้องการแบนด์วิดท์สูง

แต่เกมส่วนใหญ่ในตลาดตอนนี้ยังไม่ได้ใช้ฟีเจอร์นี้เต็มรูปแบบ เกมที่รองรับ DirectStorage จริงยังมีจำนวนจำกัด สำหรับเกมทั่วไปที่คนเล่นกันอยู่ทุกวัน ความต่างเวลาโหลดแมประหว่าง Gen 3 กับ Gen 4 อยู่ในระดับ:

Gen 3 ที่มี DRAM cache: โหลดเกม AAA ขนาดใหญ่ภายใน 10-15 วินาที
Gen 4: โหลดเร็วกว่าได้บ้าง แต่ความต่างมักอยู่ในระดับ 2-5 วินาที ไม่ใช่ครึ่งนาที

stutter ระหว่างเล่นส่วนใหญ่มาจาก RAM ไม่พอหรือ VRAM ล้น ไม่ใช่ SSD ช้า — เอา Gen 3 ที่มี DRAM cache มาแก้ปัญหา stutter ได้ผลดีกว่าอัพเกรด Gen 4 แต่ไม่เพิ่ม RAM

งานครีเอเตอร์ ตัดต่อวิดีโอ render ไฟล์ใหญ่

นี่คือ use case ที่ Gen 4 เริ่มแสดงข้อได้เปรียบชัดเจนที่สุด โดยเฉพาะการ cache footage 4K หรือ 6K ขณะตัดต่อแบบ real-time ใน DaVinci Resolve หรือ Premiere Pro — โปรแกรมพวกนี้ดึง sequential read ต่อเนื่องหนักมาก และนั่นคือจุดที่ตัวเลข 7,000 MB/s ของ Gen 4 เริ่มส่งผลให้รู้สึกได้จริง

การ export ไฟล์ขนาดใหญ่ก็เช่นกัน — เวลา render ที่ลดลงหลักสิบวินาทีถึงไม่กี่นาทีในไฟล์หนักๆ สะสมเป็นชั่วโมงในระยะยาว แต่มีเงื่อนไข: ต้องมี heatsink ครอบ SSD และเมนบอร์ดต้องรองรับ PCIe 4.0 จริง ไม่ใช่แค่มีช่อง M.2

เอสเอสดี (m.2) iHAVECPU WD BLACK SN7100 1TB PCIe/NVMe GEN4 (WDS100T4X0E)

5.0฿7,190ขาย 17

SSD NVMe Gen 4 ตัวอย่างที่บทความพูดถึง — ความเร็ว 7,250 MB/s แต่ต้องเช็กว่า M.2 slot รองรับ PCIe Gen 4 หรือเพียง Gen 3 เท่านั้น

ดูสินค้า

อ่านเพิ่มเติม: ssd sata vs nvme คอมเก่า

ข้อจำกัดที่ต้องเช็กก่อนที่ Gen 4 จะเร็วจริง

Gen 4 เร็วกว่าในเงื่อนไขที่ถูกต้อง แต่มีหลายจุดที่ทำให้ความเร็วนั้นไม่ถึงมือคุณ — และบางจุดเช็กได้ก่อนซื้อ

M.2 slot บนเมนบอร์ดของคุณรองรับ PCIe Gen 4 จริงไหม

Gen 4 SSD ใส่ใน Gen 3 slot ได้ทางกายภาพ — ช่องพอดี ล็อกติด ไม่มีอะไรผิดปกติตอนประกอบ แต่วิ่งด้วยความเร็ว Gen 3 ทันที เงินที่จ่ายเพิ่มสำหรับ Gen 4 หายไปเปล่าๆ

เมนบอร์ดที่รองรับ PCIe 4.0 เต็มสปีดมีแนวทางเช็กเบื้องต้นดังนี้:

AMD: B550, X570, B650, X670 ขึ้นไป (ซ็อกเก็ต AM4 และ AM5)
Intel: Z490, B560, Z590, Z690 ขึ้นไป (Gen 10 Comet Lake และหลังจากนั้น)
สำคัญ: เมนบอร์ดบางรุ่นมี M.2 slot หลายช่อง แต่ไม่ใช่ทุกช่องที่รองรับ Gen 4 — ต้องเปิดคู่มือเมนบอร์ดดูว่าช่องไหนเป็น PCIe 4.0 x4 จริง

อย่าดูแค่ว่าช่องพอดีหรือเปล่า เพราะทุกช่อง M.2 NVMe ใส่ได้เหมือนกันหมด แต่ความเร็วที่ได้ต่างกันคนละเจน

SAMSUNG 990 EVO Plus SSD NVMe 2.0 SSD 7,250 / 6,300 MB/s ความจุ 1 - 4 TB (990 EVO Plus / MZ-V9S)

5.0฿7,990ขาย 16

SSD NVMe 2.0 ที่บทความเตือนให้เช็ก — ความเร็ว 7,250 MB/s แต่ต้องเช็กเมนบอร์ดรองรับ PCIe Gen ก่อนซื้อ เพื่อไม่ให้เงินหายเปล่า

ดูสินค้า

DRAM cache มีหรือไม่มี — สำคัญกว่าเจนในหลายกรณี

SSD ราคาถูกทั้ง Gen 3 และ Gen 4 บางรุ่นตัด DRAM cache ออกเพื่อลดต้นทุน — ตัวเลข sequential บนกล่องยังดูดีอยู่ แต่ random IOPS ตอนใช้งานจริงดรอปหนักมาก โดยเฉพาะเมื่อ SSD เต็มเกิน 70-80%

Gen 3 ที่มี DRAM cache ให้ประสบการณ์การใช้งานทั่วไปดีกว่า Gen 4 ที่ไม่มี cache หลายกรณี เพราะ random IOPS ที่สม่ำเสมอตลอดอายุการใช้งานสำคัญกว่าตัวเลข sequential พีคที่เห็นแค่ตอนโอนไฟล์ก้อนใหญ่ครั้งแรก วิธีเช็กคือดูสเปกในหน้าผู้ผลิตโดยตรง ไม่ใช่หน้าร้านค้า — ถ้าไม่ระบุ DRAM หรือ LPDDR ให้ถือว่าไม่มี

ใครควรซื้อ Gen 3 และใครถึงจะได้ประโยชน์จาก Gen 4

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับทุกคน แต่มีเส้นแบ่งที่ชัดพอจะตัดสินใจได้โดยไม่ต้องลุ้น

Gen 3 ยังเป็นคำตอบที่ถูกต้องสำหรับใคร

Gen 3 ที่มี DRAM cache ยังเป็นของที่ จบงานได้จริง สำหรับคนส่วนใหญ่ เส้นแบ่งที่ชัดคือ:

ใช้คอมทำงานทั่วไป บราวเซอร์ ออฟฟิศ ประชุมออนไลน์ — Gen 3 ให้ประสบการณ์เดียวกันในราคาต่ำกว่า
เล่นเกมที่ยังไม่รองรับ DirectStorage เต็มรูปแบบ — ความต่างเวลาโหลดไม่คุ้มกับเงินที่จ่ายเพิ่ม
เมนบอร์ดรองรับแค่ PCIe 3.0 — ซื้อ Gen 4 มาก็วิ่ง Gen 3 อยู่ดี ไม่มีประโยชน์

ในกลุ่มนี้ เงินที่ประหยัดได้จากการเลือก Gen 3 เอาไปลงกับ RAM เพิ่มหรือ GPU ที่ดีขึ้นได้ประโยชน์มากกว่าชัดเจน

WD My Passport SSD 2TB, 1TB Type-C, USB 3.2, Speed up to 1050 MB/s, SSD NVMe (WDBAGF)

5.0฿8,990ขาย 20

SSD NVMe แบบพกพา Type-C ความเร็ว 1,050 MB/s — เหมาะสำหรับคนใช้คอมทั่วไปที่ต้องการความเร็วจริงโดยไม่ต้องเช็กเมนบอร์ด

ดูสินค้า

Gen 4 คุ้มจริงเมื่อเงื่อนไขครบ

Gen 4 เริ่มคุ้มเมื่อเงื่อนไขหลายอย่างมาครบพร้อมกัน เมนบอร์ดรองรับ PCIe 4.0 จริงในช่อง M.2 ที่จะใส่ มี heatsink ครอบ SSD ไม่ว่าจะมาจากเมนบอร์ดหรือซื้อเพิ่ม และ workload ที่ใช้จริงดึง sequential read สูงต่อเนื่อง เช่น ตัดต่อวิดีโอ 4K ขึ้นไป หรือ 3D render ไฟล์หนักเป็นประจำ

อีกกรณีที่ Gen 4 สมเหตุสมผลคือการวางแผนใช้เครื่องนี้อีก 4-5 ปี — ราคา Gen 4 ที่ลดลงมากในช่วงหลังทำให้ช่องว่างกับ Gen 3 แคบลงมาก และการมีแบนด์วิดท์เผื่อไว้สำหรับซอฟต์แวร์ที่จะใช้ประโยชน์จากมันมากขึ้นในอนาคตเป็นเหตุผลที่ฟังได้ ถ้าราคาต่างกันไม่มากและเงื่อนไขเมนบอร์ดครบ — จ่ายเพิ่มตอนนี้สมเหตุสมผลกว่าเปลี่ยนทีหลัง

อ่านคู่กัน: ssd nvme gen 3 vs gen 4

3 อย่างต้องเช็กก่อนตัดสินใจซื้อ

ก่อนกดสั่ง SSD ตัวไหนก็ตาม เปิดคู่มือเมนบอร์ดขึ้นมาดูก่อนว่า M.2 slot ที่จะใส่รองรับ PCIe Gen เท่าไหร่ — ถ้าเป็น Gen 3 ซื้อ Gen 4 มาก็วิ่งความเร็ว Gen 3 อยู่ดี เงินที่จ่ายเพิ่มหายไปเปล่า ถัดมาดูว่า SSD ที่กำลังจะซื้อมี DRAM cache ไหม ทั้ง Gen 3 และ Gen 4 มีรุ่นที่ตัด cache ออกเพื่อลดราคา — ตัวที่ไม่มี cache จะช้าลงชัดเจนเมื่อใช้งานหนัก สุดท้ายถามตัวเองตรงๆ ว่าทำอะไรกับเครื่องนี้เป็นหลัก ถ้าคือบราวเซอร์ ออฟฟิศ และเกมทั่วไป Gen 3 ที่มี DRAM cache จบงานได้โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่ม

รวมของน่าใช้และรีวิวอื่นอยู่ที่หน้าแรกของ CPUWAX

คำถามที่พบบ่อย

SSD NVMe Gen 4 ใส่เมนบอร์ด Gen 3 ได้ไหม และความเร็วเป็นยังไง

ใส่ได้ทางกายภาพ ช่อง M.2 ใช้ขั้วต่อเดียวกัน แต่ความเร็วจะถูกจำกัดที่ระดับ PCIe Gen 3 ทันที ไม่ว่า SSD จะเป็น Gen 4 แค่ไหน ก็วิ่งได้แค่ประมาณ 3,500 MB/s เหมือน Gen 3 ทั่วไป เงินที่จ่ายเพิ่มสำหรับ Gen 4 จึงไม่มีประโยชน์ในกรณีนี้

คนใช้คอมทั่วไปจะรู้สึกได้ไหมว่า SSD Gen 4 เร็วกว่า Gen 3

ในงานประจำวันอย่างบราวเซอร์ ออฟฟิศ และประชุมออนไลน์ แทบแยกไม่ออกด้วยความรู้สึก เพราะงานพวกนี้ใช้ random IOPS ซึ่ง Gen 3 และ Gen 4 ต่างกันน้อยมาก ความต่างชัดขึ้นในงานโอนไฟล์ขนาดใหญ่หรือตัดต่อวิดีโอ 4K ต่อเนื่อง

SSD ที่ไม่มี DRAM cache ต่างจากตัวที่มีอย่างไร ควรเลือกแบบไหน

SSD ที่ไม่มี DRAM cache จะใช้พื้นที่บน NAND เป็น cache แทน ทำให้ประสิทธิภาพดรอปชัดเจนเมื่อไฟล์เต็มหรือใช้งานหนักต่อเนื่อง แนะนำให้เลือกรุ่นที่มี DRAM cache เสมอถ้าใช้เป็น drive หลัก โดยเฉพาะถ้าติดตั้ง OS ไว้บนตัวนี้

Gen 4 ร้อนกว่า Gen 3 จริงไหม ต้องซื้อ heatsink เพิ่มไหม

จริง Gen 4 ใช้พลังงานมากกว่าและสร้างความร้อนสูงกว่า Gen 3 อย่างเห็นได้ชัด SSD Gen 4 บางรุ่นถ้าไม่มี heatsink จะ thermal throttle ลงมาใกล้ความเร็ว Gen 3 เมื่อโอนไฟล์ขนาดใหญ่ต่อเนื่อง เมนบอร์ดหลายรุ่นมี M.2 heatsink มาให้แล้ว ถ้าไม่มีควรซื้อเพิ่ม

TBW คืออะไร และควรดูค่านี้ตอนเลือก SSD NVMe ไหม

TBW (Terabytes Written) คือค่าที่บอกว่า SSD ตัวนั้นรับการเขียนข้อมูลได้รวมกันกี่ TB ตลอดอายุการใช้งาน ค่ายิ่งสูงยิ่งทนทาน สำหรับคนใช้คอมทั่วไปค่า TBW ของ SSD ระดับกลางขึ้นไปมักเกินพอสำหรับการใช้งานหลายปี แต่ถ้าทำงานเขียนข้อมูลหนักอย่างตัดต่อวิดีโอหรือ render เป็นประจำ ควรเลือก TBW ที่สูงกว่าค่าเฉลี่ย