ตัวเลขบนกล่องมาจากไหน และทำไมถึงสูงกว่าความเป็นจริงเสมอ
ผู้ผลิตไม่ได้โกหก แต่วัดภายใต้เงื่อนไขที่คุณจะไม่มีวันเจอในชีวิตประจำวัน รู้ว่าเขาวัดยังไงก็จะรู้ทันทีว่าตัวเลขนั้นหมายความว่าอะไรจริงๆ
Sequential read/write คืออะไร และทำไมถึงไม่ใช่ตัวเลขที่คุณจะได้ในชีวิตจริง
ตัวเลข 400MB/s หรือ 600MB/s บนกล่องแฟลชไดรฟ์ USB 3.2 Gen 2 มาจากการทดสอบแบบ sequential read — คือการอ่านไฟล์วิดีโอขนาดใหญ่ก้อนเดียวต่อเนื่องกัน เช่น ไฟล์ RAW 10GB หรือไฟล์ ISO ที่ข้อมูลเรียงกันเป็นบล็อกยาวๆ ในสภาพแวดล้อมที่ไม่มีอะไรรบกวน
ชีวิตจริงคือคุณโยนโฟลเดอร์ที่มีไฟล์ JPEG ปนกับ PDF ปนกับ Excel เข้าไปพร้อมกัน นั่นคือการอ่าน/เขียนแบบ random ซึ่งช้ากว่า sequential หลายเท่า เพราะ controller ต้องกระโดดหาตำแหน่งข้อมูลหลายจุดในเวลาเดียวกัน ตัวเลข 4K random บนผลทดสอบจริงมักอยู่ที่ 5-20MB/s — ห่างจาก 400MB/s ที่เคลมไว้มาก
SLC Cache หมดแล้วความเร็วหายไปไหน
แฟลชไดรฟ์ราคาถูกหลายตัวใช้ NAND ประเภท TLC หรือ QLC ซึ่งเขียนข้อมูลได้ช้ากว่า SLC จริงๆ วิธีที่ผู้ผลิตแก้ปัญหานี้คือจอง NAND บางส่วนให้ทำงานแบบ SLC cache — เขียนข้อมูลเข้าไปก่อนในโหมดเร็ว แล้วค่อยย้ายไปที่ TLC/QLC ทีหลัง
ผลที่ได้คือช่วง 10-30 วินาทีแรก ความเร็วพุ่งสูงดูดี แต่พอ cache เต็มหรือหมด ความเร็วตกลงมาเหลือ 30-60MB/s ทันที นั่นคือเหตุผลที่คุณถ่ายไฟล์ขนาดเล็กได้เร็วแล้วรู้สึกว่าดี แต่พอโยนโฟลเดอร์ใหญ่เข้าไปแล้วความเร็วดรอปกลางทาง — ไม่ใช่เครื่องมีปัญหา แต่ cache หมดแล้ว
พอร์ตเครื่องคุณรองรับ Gen 2 จริงไหม
สมมติซื้อแฟลชไดรฟ์ USB 3.2 Gen 2 มาแล้ว แต่เสียบกับพอร์ต USB 3.0 เก่า (ซึ่งคือ Gen 1) ความเร็วสูงสุดที่ได้คือ ~400MB/s ไม่ใช่ ~1,000MB/s ที่ Gen 2 ทำได้ — พอร์ตเป็นคอขวด ไม่ใช่ไดรฟ์ เงินที่จ่ายเพิ่มสำหรับ Gen 2 หายไปเปล่าๆ
เช็กพอร์ตในเครื่องได้จาก Device Manager ใน Windows ตามขั้นตอนนี้
- คลิกขวาที่ Start → เลือก Device Manager
- เปิด Universal Serial Bus controllers
- มองหา "USB 3.1 eXtensible Host Controller" หรือ "USB 3.2 Gen 2" ในรายการ
- ถ้าเห็นแค่ "USB 3.0" หรือ "xHCI" ทั่วไป — พอร์ตนั้นน่าจะเป็น Gen 1
วิธีที่แม่นกว่าคือดูสเปกเมนบอร์ดหรือโน้ตบุ๊กโดยตรงจากเว็บผู้ผลิต เพราะชื่อใน Device Manager บางครั้งแสดงผลไม่ตรงกับสเปกจริง
Gen 2 กับ Gen 2x2 ต่างกันยังไง และใครควรสนใจ Gen 2x2
ชื่อคล้ายกันแต่แบนด์วิดท์ต่างกันเท่าตัว และอุปกรณ์ที่รองรับ Gen 2x2 ยังมีน้อยมากในตลาดไทยตอนนี้
USB 3.2 Gen 1 / Gen 2 / Gen 2x2 ตัวเลขจริงคืออะไร
มาตรฐาน USB 3.2 มีสามระดับที่ชื่อสับสนกันมาก แต่ตัวเลขจริงแยกกันชัด
- Gen 1 (USB 3.0 เดิม) — bandwidth ทางทฤษฎี 5Gbps ความเร็วจริงที่วัดได้ประมาณ 300-400MB/s
- Gen 2 — bandwidth ทางทฤษฎี 10Gbps ความเร็วจริงที่วัดได้ประมาณ 600-900MB/s (ขึ้นกับ controller และ NAND)
- Gen 2x2 — bandwidth ทางทฤษฎี 20Gbps ความเร็วจริงที่วัดได้ประมาณ 1,500-1,800MB/s ในสภาพที่ดีที่สุด
ความเร็วจริงต่ำกว่าทฤษฎีเสมอเพราะมี overhead จากโปรโตคอล USB และ controller ต้องจัดการข้อมูลก่อนส่ง ตัวเลขทฤษฎีคือ ceiling ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยที่ใช้งานได้จริง
Gen 2x2 ซื้อมาแล้วใช้ได้เต็มสปีดไหมถ้าเครื่องไม่รองรับ
คำตอบสั้น: ไม่ได้ Gen 2x2 ต้องการ controller ฝั่งเครื่องที่รองรับ 20Gbps ด้วย ถ้าเสียบกับพอร์ต Gen 2 ธรรมดา ความเร็วจะถูกจำกัดที่ 10Gbps เหมือน Gen 2 ทุกอย่าง
เมนบอร์ดที่รองรับ Gen 2x2 มักเป็นรุ่นกลางถึงสูงที่ออกหลังปี 2019 ขึ้นไป และโน้ตบุ๊กที่รองรับยังมีน้อยมาก ถ้าไม่แน่ใจว่าเครื่องรองรับหรือไม่ ราคาที่จ่ายเพิ่มสำหรับ Gen 2x2 อาจไม่คุ้มเลย — ซื้อ Gen 2 ดีๆ สักตัวได้ผลลัพธ์ใกล้เคียงกันในราคาที่ต่ำกว่า
วิธีเช็กความเร็วแฟลชไดรฟ์ด้วยตัวเองก่อนเสียเงิน
มีสองระดับ — เช็กก่อนซื้อจากรีวิวที่น่าเชื่อถือ และเช็กหลังซื้อด้วยซอฟต์แวร์ฟรีที่ดาวน์โหลดได้ทันที
CrystalDiskMark วิธีอ่านผลให้เป็น
CrystalDiskMark เป็นโปรแกรมฟรีที่ใช้วัดความเร็ว storage ได้ตรงไปตรงมา ดาวน์โหลดได้จากเว็บผู้พัฒนาโดยตรง ไม่ต้องติดตั้งก็ใช้ได้
จุดสำคัญคือต้องตั้ง test size ให้ใหญ่พอที่จะเกิน SLC cache ของไดรฟ์นั้น แนะนำใช้ขนาด 1GB ขึ้นไป (ค่า default ของโปรแกรมอยู่ที่ 1GB พอดี) ถ้าใช้ขนาดเล็กกว่านั้นจะวัดได้แค่ความเร็วตอน cache ยังไม่หมด ซึ่งสูงกว่าความเป็นจริงมาก
ตัวเลขที่ควรดูก่อนคือ
- Seq Q8T1 — sequential อ่าน/เขียนด้วย queue depth สูง ใกล้เคียงกับตัวเลขที่ผู้ผลิตเคลม
- Seq Q1T1 — sequential แบบใช้งานทั่วไปจริงๆ มักต่ำกว่า Q8T1 พอสมควร
- 4K Q1T1 — random อ่าน/เขียนไฟล์เล็ก ตัวเลขนี้บอกว่าไดรฟ์ลื่นแค่ไหนตอนเปิดไฟล์ทั่วไป
ตัวเลขที่ควรได้จาก USB 3.2 Gen 2 จริงๆ คือเท่าไหร่
แฟลชไดรฟ์ USB 3.2 Gen 2 ที่สเปกตรงตามที่เคลม ควรทำความเร็ว sequential read ได้ 400-700MB/s ขึ้นกับระดับราคาและ controller ถ้าได้ต่ำกว่า 300MB/s ในการทดสอบ Seq Q1T1 แสดงว่า controller หรือ NAND ไม่ได้คุณภาพตามที่โฆษณาไว้
ความเร็วเขียนมักต่ำกว่าอ่านประมาณ 30-50% ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าเขียนได้แค่ 50-80MB/s ในขณะที่อ่านได้ 400MB/s — ช่องว่างนั้นกว้างเกินไป และมักเป็นสัญญาณว่า cache เต็มแล้วตกไปที่ความเร็ว TLC จริง
สัญญาณที่บอกว่าแฟลชไดรฟ์ตัวนั้นไม่คุ้มกับราคา
ดูผล CrystalDiskMark แล้วเจอ red flag พวกนี้ ให้คิดใหม่ก่อนจ่ายเงิน
- ความเร็วเขียนดรอปหนักหลัง 10-20 วินาที แรก — cache หมดแล้วตกไปที่ NAND จริง
- 4K random write ต่ำกว่า 2MB/s — เปิดไฟล์เล็กหลายไฟล์พร้อมกันจะรู้สึกสะดุดทันที
- ความเร็วเขียนต่ำกว่าอ่านเกิน 5 เท่า ในการทดสอบ sequential — NAND คุณภาพต่ำหรือ controller ไม่ดี
ถ้าเจอ red flag สองข้อขึ้นไปในตัวเดียว เงินที่จ่ายไปไม่ได้ซื้อความเร็ว แต่ซื้อตัวเลขบนกล่องมาแทน
Kingston DataTraveler Exodia M USB 3.2 Gen 1 — ตัวอย่างแฟลชไดรฟ์ Gen 1 ที่มีข้อมูลสเปคชัดเจน ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจความแตกต่างระหว่าง Gen 1 กับ Gen 2 ตามที่บทความแนะนำให้เช็ก
ดูสินค้าแฟลชไดรฟ์ USB 3.2 Gen 2 ที่ซื้อแล้วไม่เสียใจ ดูที่อะไรก่อนกดสั่ง
หลังรู้ว่าตัวเลขบนกล่องเชื่อไม่ได้ทั้งหมด เกณฑ์ที่ใช้กรองของจริงจากของสเปกโม้มีไม่กี่ข้อ
รีวิวที่เชื่อได้ต้องมีอะไรบ้าง
รีวิวที่บอกว่า "เร็วมาก" หรือ "โอเค ใช้งานได้" ไม่มีข้อมูลพอให้ตัดสินใจได้เลย รีวิวที่เชื่อได้จริงต้องมีภาพผล CrystalDiskMark ที่ทดสอบด้วยไฟล์ขนาด 1GB ขึ้นไป และระบุว่าทดสอบบนพอร์ตอะไร (Gen 1 หรือ Gen 2) เพราะถ้าทดสอบบนพอร์ต Gen 1 ตัวเลขที่ได้ก็ไม่ได้บอกว่าไดรฟ์ Gen 2 ตัวนั้นทำได้จริงแค่ไหน
รีวิวที่ดีจะมีกราฟหรือตัวเลขทั้ง sequential และ 4K random — ถ้ามีแค่ sequential อย่างเดียวแล้วไม่แสดง 4K เลย มักหมายความว่าตัวเลข 4K ไม่ค่อยน่าดู
Kingston DTXS USB 3.2 Gen 1 — แฟลชไดรฟ์ที่ระบุ Gen 1 ชัดเจน เหมาะสำหรับบทความเรื่องการเช็กความเร็วจริงกับเคลมบนกล่อง มีประกัน 5 ปี และ rating สูง (4.97)
ดูสินค้าแบรนด์กับ no-name ราคาเดียวกัน เลือกอะไรดีกว่า
ราคาต่างกัน 200-300 บาท ระหว่างแบรนด์ที่มีประกันศูนย์ไทยกับ no-name ที่ไม่รู้ว่า NAND มาจากไหน — ถ้าแฟลชไดรฟ์ no-name ตัวนั้นเสียหลังหกเดือนหรือความเร็วไม่ตรงตามที่เคลม คุณซื้อใหม่ทั้งตัวโดยไม่มีทางเรียกร้องอะไรได้ ต้นทุนจริงบวกกันแล้วแพงกว่าตัวแบรนด์ตั้งแต่ต้น
แบรนด์อย่าง Kingston หรือ SanDisk ระบุสเปกชัดว่าเป็น Gen 1 หรือ Gen 2 และมีประกัน 5 ปีที่เรียกใช้ได้จริงในไทย ถ้าซื้อแล้วความเร็วไม่ตรงตามสเปกที่ระบุ มีช่องทางร้องเรียนและเปลี่ยนคืนได้ — ซึ่ง no-name ไม่มีให้
Kingston DataTraveler 70 USB-C USB 3.2 Gen 1 — ตัวอย่างแฟลชไดรฟ์ Gen 1 ที่มีอินเทอร์เฟซ USB-C ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจว่าเทคโนโลยี USB 3.2 Gen 1 ยังคงใช้ได้กับอุปกรณ์ต่างๆ
ดูสินค้าSanDisk Ultra Dual DriveGo USB 3.2 Type-C — แฟลชไดรฟ์ที่ระบุ USB 3.2 ชัดเจน มีอินเทอร์เฟซ Type-C และ Type-A ช่วยให้ผู้อ่านเห็นตัวอย่างสินค้าจริงที่ตรงกับเรื่องการเช็กอินเทอร์เฟซ
ดูสินค้าดูเพิ่มที่: แฟลชไดรฟ์ usb 2.0 3.0 3.2 เลือกแฟลชไดรฟ์ คุ้ม