คอนเดนเซอร์กับไดนามิกต่างกันยังไงในทางปฏิบัติ
สเปกบนกล่องบอกได้แค่ตัวเลข แต่สิ่งที่ต่างกันจริงๆ คือวิธีที่ไมค์แต่ละแบบตอบสนองต่อสภาพห้องและเสียงรอบข้าง
คอนเดนเซอร์ รับเสียงไวแต่ไม่ยกเว้นเสียงห้อง
ไมค์คอนเดนเซอร์มี sensitivity สูง — รับเสียงได้ละเอียด เก็บรายละเอียดเสียงพูดได้ดีกว่าในระยะเดียวกัน นั่นคือข้อดี แต่มันก็รับทุกอย่างที่อยู่ในห้องด้วย ไม่ว่าจะเป็นเสียงพัดลม เสียงคีย์บอร์ดกระทบโต๊ะ หรือเสียงก้องจากผนังเปล่า
polar pattern แบบ cardioid ที่ไมค์สตรีมส่วนใหญ่ใช้ช่วยตัดเสียงด้านหลังได้บ้าง แต่เสียงก้องที่สะท้อนมาจากด้านหน้าและด้านข้างยังเข้าไมค์ได้ตามปกติ ถ้า noise floor ของห้องสูง คอนเดนเซอร์จะจับขึ้นมาหมด ไม่มีทางกรองออกได้ในซอฟต์แวร์แบบ 100%
ไดนามิก รับเสียงน้อยกว่าแต่กรองสภาพแวดล้อมออกได้ดีกว่า
ไมค์ไดนามิก sensitivity ต่ำกว่า โดยธรรมชาติ ต้องพูดใกล้ไมค์กว่า ระยะที่เหมาะคือประมาณ 5-10 เซนติเมตร แทนที่จะเป็น 15-20 เซนติเมตรของคอนเดนเซอร์ ข้อนี้หลายคนมองว่าเป็นข้อเสีย แต่จริงๆ มันคือกลไกกรองเสียงรอบข้างโดยอัตโนมัติ
เสียงที่อยู่ไกลออกไป เช่น เสียง AC เสียงรถนอกห้อง หรือเสียงก้องจากผนัง จะถูกลดทอนลงอย่างมากก่อนที่จะถึงแคปซูลไมค์ ในห้องที่ไม่ได้ treatment เลย ไดนามิกให้เสียงสะอาดกว่าคอนเดนเซอร์ในงบเดียวกันได้จริง แม้ตัวเลข frequency response บนกล่องจะดูสู้กันไม่ได้ก็ตาม
ห้องคุณแบบไหน ตัดสินได้เลยว่าควรเลือกอะไร
ไม่มีไมค์ตัวไหนดีที่สุดในทุกห้อง มีแต่ไมค์ที่เหมาะกับสภาพห้องของคุณ — เช็กสองอย่างนี้ก่อนตัดสินใจ
ห้องที่มีเสียงก้องหรือเสียงรบกวนรอบข้าง
วิธีเช็กง่ายๆ คือปรบมือหนึ่งครั้งในห้องแล้วฟัง ถ้าได้ยินเสียงก้องหางยาวแม้แต่เล็กน้อย แสดงว่าห้องมีปัญหาเรื่องการสะท้อนเสียง คอนเดนเซอร์จะดูดสิ่งนี้เข้าไปทั้งหมด
สัญญาณที่บอกว่าห้องคุณเป็นแบบนี้:
- ผนังเปล่า ไม่มีผ้าม่านหรือชั้นหนังสือ
- พื้นกระเบื้องหรือไม้เนื้อแข็ง ไม่มีพรม
- มีพัดลมหรือ AC ที่เปิดตลอดตอนสตรีม
- ได้ยินเสียงนอกห้องชัด เช่น เสียงถนน เสียงคนเดิน
ถ้าเข้าข่ายสองข้อขึ้นไป ไดนามิกคือคำตอบที่ถูกกว่าสำหรับห้องนี้ ไม่ใช่คอนเดนเซอร์ราคาแพงกว่า เพราะคอนเดนเซอร์แพงแค่ไหนก็ช่วยไม่ได้ถ้าห้องยังก้องอยู่
ห้องที่มีผ้า เฟอร์นิเจอร์ หรือ treatment บ้าง
ห้องที่มีเตียงนุ่ม ผ้าม่านหนา โซฟา หรือชั้นหนังสือเต็มๆ มีข้อได้เปรียบเรื่องการดูดซับเสียงโดยไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม พวกนี้ทำหน้าที่เหมือน acoustic treatment ราคาถูกที่สุดในโลก
ในสภาพแบบนี้ คอนเดนเซอร์จะให้เสียงที่ใสและมีรายละเอียดกว่าไดนามิกอย่างชัดเจน ในงบเดียวกัน เพราะ sensitivity สูงของมันจะจับเสียงพูดได้ดีโดยที่เสียงห้องไม่ได้น่ากลัวอีกต่อไป ห้องนอนที่มีเตียงและผ้าม่านหนาพอสมควรก็เข้าข่ายนี้ได้แล้ว ไม่จำเป็นต้องเป็นสตูดิโอจริงๆ
อ่านเพิ่มเติม: ไมโครโฟนสตรีมเกม USB XLR
ตั้งค่าไมค์สตรีมให้เสียงไม่ก้องตั้งแต่วันแรก
ซื้อไมค์ถูกตัวแล้วแต่ตั้งค่าผิด เสียงก็พังได้เหมือนกัน — สามจุดนี้แก้ได้โดยไม่ต้องซื้ออุปกรณ์เพิ่ม
ระยะและมุมไมค์ที่ถูกต้อง
ระยะห่างระหว่างปากกับไมค์คือตัวแปรที่คนมักมองข้าม กฎง่ายๆ คือ ห่างประมาณหนึ่งกำปั้น สำหรับคอนเดนเซอร์ และ ครึ่งกำปั้นถึงหนึ่งกำปั้น สำหรับไดนามิก ใกล้กว่านี้จะได้เสียง proximity effect ที่ทำให้เสียงทุ้มเกินจริง ไกลกว่านี้ไมค์จะรับเสียงห้องเพิ่มขึ้นทุกเซนติเมตร
มุมของไมค์ก็สำคัญ อย่าวางให้ไมค์หันตรงเข้าปากตรงๆ โดยเฉพาะถ้าไม่มี pop filter ให้เอียงไมค์ประมาณ 15-30 องศา ออกจากแนวตรง จะช่วยลดเสียง plosive จากพยัญชนะ ป พ บ และลด proximity effect จากโต๊ะที่สะท้อนเสียงกลับขึ้นมาด้วย
ตั้งค่า gain และ noise gate ใน OBS หรือซอฟต์แวร์
gain คือจุดที่คนพลาดมากที่สุด ยิ่ง gain สูง ไมค์ยิ่งรับเสียงห้องเพิ่ม กฎคือตั้ง gain ให้เสียงพูดปกติอยู่ที่ประมาณ -12 ถึง -6 dB ใน meter ของ OBS อย่าให้แตะ 0 dB เพราะนั่นคือ clipping แต่ก็อย่าต่ำจนต้องตะโกน
ขั้นตอนตั้งค่าใน OBS Audio Filters:
- เพิ่ม Noise Suppression (RNNoise หรือ Speex) — ช่วยลดเสียงพื้นหลังคงที่ เช่น เสียงพัดลม
- เพิ่ม Noise Gate ตั้ง Close Threshold ที่ -40 dB ก่อน แล้วปรับตามเสียงห้องจริง
- เพิ่ม Compressor ratio ประมาณ 3:1 ช่วยให้เสียงพูดเบาและดังอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน
หลังตั้งค่าแล้วให้ทดสอบโดยพูดปกติแล้วหยุดนิ่ง ดูว่า meter ลงไปที่ -60 dB หรือต่ำกว่าตอนเงียบ ถ้า meter ยังขยับอยู่ตอนไม่ได้พูด ให้ขยับ threshold ขึ้นทีละ 5 dB จนนิ่ง
ไมค์คอนเดนเซอร์ตั้งโต๊ะ USB มาพร้อมแผ่นกรองเสียง ราคา 990 บาท rating 4.89 — เหมาะสำหรับตั้งค่าตามคำแนะนำของบทความ
ดูสินค้าวิธีลดเสียงก้องเบื้องต้นโดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่ม
เคสที่เจอบ่อยในห้องทั่วไปคือ ซื้อไมค์มาแล้วเสียงก้อง แต่จริงๆ แก้ได้ด้วยของที่มีอยู่แล้ว วิธีที่ได้ผลเร็วที่สุดคือเอาหมอนหรือผ้าห่มวางไว้ด้านหลังไมค์ในทิศที่ไมค์หันหลังให้ ผ้าหนาจะดูดซับเสียงสะท้อนจากผนังก่อนที่มันจะวนกลับมาเข้าไมค์
อีกอย่างที่คนมักลืมคือ ปิดพัดลมและ AC ก่อนเริ่มไลฟ์ เสียงพื้นหลังคงที่จากพัดลมเป็นสิ่งที่ noise gate กรองออกได้ยากที่สุด เพราะมันอยู่ใกล้ threshold ที่เสียงพูดเบาๆ ใช้อยู่ ถ้าอากาศร้อนจนปิดไม่ได้ ลองย้ายไมค์ให้ห่างพัดลมออกไปและหันด้านหลังไมค์เข้าหาพัดลมแทน cardioid pattern จะช่วยตัดเสียงจากทิศนั้นได้บ้าง
ไมค์สตรีมเกมงบ 3,000 ที่ใช้งานได้จริงในห้องทั่วไป
กรองจากสองเกณฑ์หลักคือ noise rejection ที่พอใช้ได้ในห้องไม่ได้ treat และ build quality ที่ไม่พังในหนึ่งปี — ไม่ใช่แค่เสียงดีในคลิปรีวิว
ตัวเลือกฝั่งคอนเดนเซอร์ USB สำหรับห้องที่พอมีของดูดซับเสียง
ถ้าห้องคุณผ่านเกณฑ์ที่พูดไปข้างต้น คอนเดนเซอร์ USB plug-and-play คือทางที่สะดวกที่สุด ไม่ต้องใช้ audio interface เพิ่ม เสียบ USB แล้วเลือกใน OBS ได้เลย สิ่งที่ต้องดูในสเปกคือ polar pattern cardioid ชัดเจน และ noise floor ที่ต่ำพอสมควร อย่าไปติดกับตัวเลข frequency response ที่กว้างมากๆ เพราะในงบนี้ตัวเลขพวกนั้นมักเป็นตัวเลขเคลมมากกว่าวัดจริง
คอนเดนเซอร์ USB พร้อมแผ่นกรองเสียง ตัดเสียงรบกวน rating 5.0 — เหมาะห้องที่มีของดูดซับเสียง ราคา 1114 บาท
ดูสินค้าไมค์คอนเดนเซอร์ USB ตัดเสียงรบกวนในตัว เหมาะสำหรับสตรีมเกมในห้องทั่วไป — rating 4.98 ขายเยอะ 97 ตัว ราคา 990 บาทอยู่ในงบ
ดูสินค้าไมค์ที่มาพร้อม pop filter หรือแผ่นกรองเสียงในกล่อง ได้เปรียบในทางปฏิบัติ เพราะนั่นคืออุปกรณ์ที่ต้องใช้อยู่ดีถ้าไม่มีมาให้ก็ต้องซื้อเพิ่ม ซึ่งกินงบส่วนหนึ่งไป ดูตรงนี้ก่อนเปรียบราคาตัวเปล่า
ตัวเลือกฝั่งไดนามิกสำหรับห้องที่เสียงรบกวนเยอะ
ปัญหาของ ไมค์ไดนามิก USB งบ 3,000 คือตลาดไทยมีตัวเลือกน้อยกว่าคอนเดนเซอร์มาก ส่วนใหญ่ที่ขายในงบนี้ยังเป็นคอนเดนเซอร์ทั้งนั้น ถ้าเจอร้านขายไมค์ไดนามิกราคาต่ำกว่า 500 บาทแล้วอ้างว่า noise rejection ดีมาก ให้ระวัง — ไดนามิกจริงๆ ต้นทุนสูงกว่าคอนเดนเซอร์ถูกๆ ในงบเดียวกัน
ทางเลือกที่ได้ผลในงบ 3,000 สำหรับห้องที่มีเสียงรบกวนคือ เลือก คอนเดนเซอร์ที่มี noise suppression ในตัว และจับคู่กับการตั้งค่า noise gate ใน OBS ที่พูดถึงไปก่อนหน้า ผลลัพธ์ใกล้เคียงกับไดนามิกได้ในสภาพห้องส่วนใหญ่
ไมค์คอนเดนเซอร์ AI ลดเสียงรบกวน ราคา 648 บาท ขายเยอะ 126 ตัว — ตัวเลือกงบต่ำสำหรับผู้เริ่มต้น
ดูสินค้าถ้างบยืดหยุ่นได้ถึง 3,000 บาท และต้องการคอนเดนเซอร์ที่สเปกตรงตามฉลากจริงๆ ไม่ใช่ตัวเลขเคลม Behringer C-2 เป็นตัวที่ผ่านมาตรฐานการผลิตจากแบรนด์ที่ทำไมค์มานาน แต่ต้องย้ำว่า ต้องการห้องที่มีของดูดซับเสียงพอสมควร ถ้าห้องยังก้องอยู่ ไมค์ตัวนี้จะยิ่งเก็บเสียงห้องได้ดีกว่าตัวถูกกว่าด้วยซ้ำ
ไมค์คอนเดนเซอร์ Behringer rating 4.93 ราคา 3250 บาท — ตัวอย่างคอนเดนเซอร์ที่ต้องห้องมี treatment เสียง ตามที่บทความเตือน
ดูสินค้า